مراسم گلابگیری کاشان 96

زمان گلاب گیری در کاشان چه تاریخی است؟

۲ اردیبهشت ۱۳۹۶

کاشان
زمان گلابگیری در کاشان چه تاریخی است؟زمان گلابگیری در کاشان چه تاریخی است؟

نام کاشان با گلابش گره خورده است و تماشای مراسم گلابگیری هرساله عده زیادی را به کاشان می‌کشاند. زمان گلابگیری در کاشان از اواسط اردیبهشت شروع می‌شود و تا  اواسط خردادماه (۱۵ اردیبهشت تا ۱۵ خردادماه)ادامه دارد. بوی گل محمدی در شهر می‌پیچد و مستت می‌کند و همه اینها به لطف آمدن بهار است.

مراسم گلابگیری که امروز در کاشان لتان خوانده می‌شود سابقه ای دراز دارد. داستان از این قرار است: از صدها سال قبل(نقوش به جا مانده بر سفالینه های تپه سیلک، شعرها و سفرنامه ها وجود گل سرخ را در زمان‌های دور تصدیق می‌کند) با شکفتن گل های سرخ محمدی، زن و مرد و بزرگ و کوچک صبح زود از خانه بیرون می‌زنند و مشغول چیدن گل می‌شوند. آنهایی که مزرعه ندارند برای دیگران گل می چینند و آنهایی هم که فاقد وسایل گلابگیری‌اند، گل‌هایشان را به دیگران می‌فروشند. گلابگیرها قسمتی از خانه شان را به انبار کردن گلاب اختصاص می‌دهند و آنچه باعث می‌شود مراسم گلابگیری در شهرهایی مثل قمصر و نیاسر تماشاگران زیادی داشته باشد، شیوه سنتی گلابگیری است.

شیوه سنتی گلابگیری

گلاب گیری کاشانگلاب گیری کاشان

به این شکل که وسایلی مثل دیگ، پارچ، قرابه، نی و شیشه در شیوه سنتی به کار می‌آید. در گلابگیری به روش سنتی هر یک کیلو گلبرگ را با یک لیتر آب در دیگی مسی می‌ریزند و دیگ را روی هیزم می‌گذارند. درپوش دیگ را می‌گذارند و با تعبیه واشر لاستیکی بین دیگ و درپوش از نشست بخارها جلوگیری می‌کنند. روی در دیگ سوراخی است که به لوله های استیل و آلومینیومی متصل است و سر دیگر لوله، به ظرف مسی که پارچ است منتهی می‌شود. بخارهای به وجود آمده ار تقطیر، بعد از رد شدن از این لوله در پارچ مسی‌ای که داخلش آب سرد وجود دارد، سرد و گلاب به دست می‌آید. گلابی که بعد از ۵ تا ۷ ساعت زحمت به دست آمده.

بیشتر بخوانید: سوغات کاشان را از کجا بخریم؟

زمان گلاب گیری در کاشان چه تاریخی است و در کدام شهرها برگزار می‌شود؟

از اواسط اردیبهشت تا دو سه هفته بعدش، مهمانان زیادی برای تماشای مراسم گلابگیری راهی کاشان می‌شوند.

قمصر: قمصر در ۳۰ کیلومتری جنوب کاشان قرار گرفته و هرچند که نام گلاب بیشتر با قمصر گره خورده ولی در سایر شهرهای کاشان مثل نیاسر و روستاهایی همچون ون، سده و وداقان نیز گلابگیری انجام می‌شود. به خصوص در وادقان و ون در ۵۰ کیلومتری شمال کاشان، جایی که باغ‌ های زیادی دارد و گلاب غلیظتری نیز به دست می‌آید.

نیاسر: نیاسر که به کهن باغشهر ایران معروف است، در ۳۰ کیلومتری غربی کاشان واقع شده و جدا از مراسم تماشایی گلابگیری،  آبشار نیاسر، بنای چهارطاقی روی تپه های غرب نیاسر و  آتشکده نیاسر از جمله جاهای دیدنی‌اش هستند. جایی که  مختص کاشان است  و نه هیج کجای دیگر دنیا.

کاشان مدت‌هاست به یکی از مراکز گردشگری مهم در ایران تبدیل شده است. نه فقط به این خاطر که یکی از قدیمی ترین آثار تمدن ایران را در دل تپه‌های «سیلک» می‌بینید؛ نه فقط به خاطر باغ و حمام فین و نه فقط به خاطر خانه‌های قدیمی و زیبا با معماری‌های چشم نواز. بهار کاشان چنان با بوی گل و گلاب عجین شده که سخت بتوان زمانی بهتر را برای سفر به این شهر زیبا پیشنهاد داد. این روزها کاشان در تب و تاب مراسم بی‌نظیر گلابگیری است. این جشنواره از ۱۵ اردیبهشت تا ۲۵ اردیبهشت ماه ادامه دارد و علاوه بر آئین گلابگیری، می‌توانید در روز 18 اردیبهشت شاهد مراسم عطر افشانی امامزاده «سلطان علی محمد» در کاشان هم باشید.

[راهنمای کامل بازدید از باغ و حمام فین ]

[راهنمای کامل بازدید از خانه ی عباسیان ]

cafeegardesh_golab__1_

[راهنمای کامل بازدید از تپه سیلک ]

[راهنمای کامل بازدید از خانه ی طباطبایی ها]

قمصر، در 30 کیلومتری جنوب کاشان، معروفترین محل گلاب گیری آن و زادگاه گلاب‌هایی است که کعبه را شستشو می‌دهند. اواخر اردیبهشت، آئین گلاب گیری در سرتاسر کاشان برپا می‌شود. صبح زود، گل چینی دارند و مراسمی برای گرفتن گلاب به راه می‌اندازند. این آئین فرصتی را برایتان فراهم می‌کند تا فرایند گلابگیری را فرا بگیرید و بهترین و تازه‌ترین گلاب و دیگر عرقیجاتی که در کنار گلابگیری تولید می‌شود، خریداری کنید. در اکثر خانه‌های روستایی قمصر، باغ گل محمدی، حتی کوچک و دیگ‌های مخصوص برای گلاب گیری وجود دارد.

اردیبهشت ماه، گل‌های محمدی ایرانی که از خانواده‌ی Rosaceus هستند، چیده می‌شوند تا برای گلاب گیری، آماده شوند. اگر خرداد به کاشان بروید، تنها غنچه‌های ریزی که در اردیبهشت روی شاخه‌ها بودند باقی مانده‌اند. گل‌های مراسم، به صورت دست جمعی و در صبح زود چیده می‌شوند.

زمانی که به کارگاه‌های گلاب گیری برسید به دلیل گرمای اردیبهشت در کاشان، شما را به نوشیدن شربتی خنک مهمان می‌کنند. آن‌ها آماده‌اند تا فرایند گلاب گیری را به صورت کامل برای شما توضیح بدهند. برای این کار، ابتدا دیگ‌های مخصوص را روی اجاق می‌گذارند. بسته به ظرفیت دیگ، گل‌های تازه را با آب نزدیک به 3 برابر آن، مخلوط می‌کنند. با گذاشتن سرپوش روی دیگ، روزنه‌های احتمالی آن را نیز می‌پوشانند تا بخار، کامل درون دیگ باقی بماند. روشن کردن شعله‌های اجاق یا برافروختن تل هیزم، فرایند گلاب گیری را آغاز می‌کند که حدوداً 4 ساعت زمان می‌برد. البته پیش از شروع مراسم معمولاً دیگ و گل‌ها را کنار رودخانه‌ها می‌برند و دعاهای مذهبی می‌خوانند. زمانی که محتویات دیگ جوش آمد، بخار آن را از لوله‌ها به درون پارچ مسی بزرگی که داخل آب سرد قرار دارد، می‌ریزند. خنک شدن آن، منجر به تولید گلاب مایع می‌شود. پارچ‌ها نیز بسته به ظرفیت‌شان، مقداری حدود 30 الی 40 کیلو گلاب می‌دهند. برای عطر گل نیز باید لایه‌ روغنی بسیار نازکی که روی گلاب ایجاد می‌شود، با سرنگ جدا می‌کنند. اگر گلاب دو آتشه می‌خواهید، باید گلاب را بار دیگر، بدون آب در داخل دیگ بریزید. البته برای این کار معمولاً از گلاب باقی مانده از سال‌های گذشته استفاده می‌کنند.

در روزهای گلاب گیری، گردشگران از سراسر ایران و کشورهای خارجی به کاشان می‌آیند تا از چهاردهمین جشنواره‌ی گلابگیری در «نیاسر» کاشان بازدید کنند. در این جشنواره، از گلابگیرهای نمونه که گلاب و عرقیات با کیفیت بالا تولید می‌کنند نیز تقدیر می‌شود. خبرنگاران و مسئولین هم در این مراسم حضور دارند و گل‌کاران نمونه معرفی می‌شوند.

در این جشنواره که بر اساس یک سنت قدیمی برگزار می‌شود از میهمانان و گردشگران خارجی و ایرانی پذیرایی خواهد شد.

خصوصیات جشنواره گلابگیری

این جشنواره و تاریخچه آن به زمانی برمی‌گردد که حدود ۱۴۵ سال پیش، پدر بزرگان ما نشای گل محمدی را وارد منطقه‌ی کاشان کردند. آن زمان، این آئین شور و حال خاصی نداشت اما از ۱۵ سال قبل تا کنون این جشنواره با استقبال گردشگران خارجی و ایرانی و با شور و حال خاصی برگزار می‌شود که مسافران زیادی را از نقاط مختلف به کاشان می‌کشاند. باغ‌های گل، فروشگاه عرقیات و کارگاه تولید گلاب در این ایام پذیرای میهمانان این شهر زیبا هستند.

امروزه گلابگیری صنعتی هم در کاشان انجام می‌شود؛ اما گلابگیری با روش سنتی در دیگ‌های مسی همراه با آئین‌های خاص، هم زیباتر و جذاب‌تر است و هم کیفیت بهتری دارد.

[راهنمای کامل بازدید از شهر زیرزمینی نوش آباد]

[راهنمای کامل بازدید از خانه ی عامری ها]

cafeegardesh_golab__2_

مراسم سنتی ساز و دهل در گلابگیری کاشان

در سال‌های دور کاشانی‌ها بر اساس رسوم خاصی که داشتند گل‌های باغ را جمع‌آوری می‌کردند و با الاغ و ساز و دهل به کارگاه گلابگیری می‌آوردند. اما هم اکنون طبق آئین‌های قبلی با شتر کل گل‌های نیاسر جمع آوری می‌شود و طبق رسم ۱۴۰ سال گذشته، گلاب گرفته می‌شود.
cafeegardesh_golab__3_

[راهنمای کامل بازدید از خانه ی بروجردی ها]

cafeegardesh_golab__4_

 

تور گلاب گیری

تورهای گلاب گیری در ماه‌های اردیبهشت و خرداد، روانه‌ی کاشان هستند و می‌توانید با استفاده از آن‌ها به تماشای این فرایند بروید و گلاب ناب و تازه خریداری کنید. قیمت پائین و یک الی دو روزه بودنشان به همراه بازدید از دیگر جاذبه‌های گردشگری کاشان، سبب می‌شود گزینه مناسب و مقرون به صرفه‌ای باشند که قیمتی نزدیک به 100 هزار تومان دارد.

اگر تمایل دارید با خودروی شخصی خود به کاشان بروید، از تهران باید مسیری نسبتاً کویری را پشت سر بگذرید و با رسیدن به قم، یا از طریق اتوبان به کاشان بروید یا از طریق مسیر سلفچگان به سمت اصفهان رفته و به سوی کاشان بروید.

گزینه دیگر شما آن است که از طریق اتوبوس‌های پایانه جنوب تهران یا از طریق قطار، به سمت کاشان حرکت کنید.

ویرایش: کافه گردش (حمیدرضا قادری)